Bếp lửa
Bằng Việt
Những điều cần lưu ý về tác giả - tác phẩm

1. Tác giả:
- Bằng Việt tên thật là Nguyễn Việt Bằng sinh năm 1941, nguyên quán xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội.
- Năm 1970, ông tham gia công tác ở chiến trường Bình Trị Thiên, với tư cách là một phóng viên chiến trường
- Ông đã giữ các chức vụ: Tổng thư ký Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội (1983-1989); Uỷ viên Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, làm tổng biên tập tờ tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam (1989-1991); Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội (2006 – 2010); Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam; Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội (1991-2000).
- Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ. Thơ ông trong trẻo, mượt mà, khai thác những kỷ niệm và mơ ước của tuổi trẻ.
2. Tác phẩm:
Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ “Bếp lửa” được sáng tác năm 1963 khi tác giả còn là sinh viên đang du học tại Liên Xô.

Chủ đề:
Bài thơ gợi lại những kỷ niệm về người bà và tình bà cháu sâu sắc, thấm thía.

2.3. Thể thơ – Phương thức biểu đạt:
- Thể thơ: Thơ tự do.
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với tự sự, miêu tả, nghị luận
Mạch cảm xúc và bố cục bài thơ

1. Mạch cảm xúc:
- Nhân vật trữ tình: người cháu.
- Đối tượng trữ tình: Bà và bếp lửa.
- Bài thơ là lời của người cháu nói về bà và bếp lửa quê hương.
- Gợi lại những kỉ niệm thời thơ ấu bên bà và bếp lửa.
- Mạch cảm xúc của bài thơ đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm. 2. Bố cục: Bài thơ có thể chia làm 4 phần
a. Phần 1: ba dòng đầu:
- Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà. b. Phần 2: “Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói” đến “chứa niềm tin dai dẳng.”
- Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa c. Phần 3: “Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa” đến “thiêng liêng - bếp lửa.”
- Suy ngẫm về bà và cuộc đời bà

Bài luyện tập
(Gồm 03 nội dung)
Bài tập 1
Hãy viết một đoạn văn trình bày cảm nhận của em về những kỉ niệm tuổi thơ và tình bà cháu trong bài thơ “Bếp lửa” của nhà thơ Bằng Việt.

Gợi ý
a. Dòng hồi tưởng được bắt đầu từ hình ảnh thân thương, ấm áp: Bếp lửa.
- Bếp lửa “chờn vờn sương sớm”.
- Bếp lửa “ấp iu”.
( Điệp từ “một bếp lửa” cùng với từ láy “chờn vờn, ấp iu” gợi lên hình ảnh sống động, lung linh của bếp lửa gần gũi, thân thuộc trong mỗi gia đình người Việt Nam.

b. Từ đó, bài thơ gợi lại những kỷ niệm tuổi ấu thơ bên người bà
- Tuổi thơ nhiều gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn:
“Đói mòn đói mỏi”
“Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy”
“Mẹ cùng cha công tác bận không về...”
- Tuổi thơ luôn được sống trong tình yêu thương, đùm bọc, cưu mang trọn vẹn của bà:
+ “Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế”
+ “Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe”.
+ “Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học”.
+ “Bà dặn cháu đinh ninh...”.
( Bà là sự kết hợp cao quý của tình cha, nghĩa mẹ, công thầy.
- Kỷ niệm tuổi thơ luôn gắn với hình ảnh bếp lửa và bà.
- Bếp lửa và tình bà cháu gợi lên nỗi nhớ khắc khoải tiếng chim tu hú.
( Trong dòng hồi tưởng về quá khứ, người cháu thể hiện nỗi nhớ thương vô hạn và biết ơn bà sâu nặng.

Bài tập 2
Trình bày cảm nhận của em về những kỉ niệm tuổi thơ và tình bà cháu trong bài thơ “Bếp lửa” của nhà thơ Bằng Việt.

Gợi ý
a. Suy ngẫm về cuộc đời bà
- Bà tần tảo, giàu đức hi sinh:
“Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm,
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm,
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi,
Nhóm