Đoàn thuyền đánh cá

Huy Cận

Những điều cần lưu ý về tác giả và tác phẩm

1. Tác giả :

- Huy Cận sinh năm 1919 mất năm 2005, tên đầy đủ là Cù Huy Cận, quê ở làng Ân Phú, huyện Vụ Quang, tỉnh Hà Tĩnh. Huy Cận nổi tiếng trong phong trào Thơ Mới với tập “Lửa thiêng” (1940).
- Ông tham gia cách mạng từ trước năm 1945 và sau Cách mạng tháng Tám, ông từng giữ nhiều trọng trách trong chính quyền cách mạng, đồng thời là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam.
- Tác phẩm tiêu biểu: Lửa thiêng (Thơ, 1940); Trời mỗi ngày lại sáng (1958); Đất nở hoa (1960); Thơ Huy Cận (1996)
- Huy Cận đã được nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.


2. Tác phẩm :
2.1. Hoàn cảnh sáng tác:
Giữa năm 1958, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh. Từ chuyến đi thực tế này, hồn thơ Huy Cận mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào trong cảm hứng về thiên nhiên đất nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống mới. Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được sáng tác trong thời gian ấy và được in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng” (1958).

2.2. Nội dung:
Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp huy hoàng của biển và vẻ đẹp của những con người lao động trên biển.

Bài luyện tập
(Gồm 02 nội dung)

Bài tập 1
Hãy viết hai đoạn văn nghị luận nối tiếp nhau với yêu cầu sau:
Đoạn 1: Nêu cảm nhận của em về hai khổ thơ đầu bài “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận.
Đoạn 2: Nêu cảm nhận của em về khổ thơ cuối của bài thơ trên.

Gợi ý
Đây là bài tập luyện cho học sinh cách viết các đoạn văn nối tiếp nhau, có liên kết đoạn chặt chẽ, nhưng không cho biết chủ đề của mỗi đoạn. Do vậy, trước khi viết, học sinh phải tìm được chủ đề chung, liên kết nội dung của hai đoạn này. Tiếp đến, tìm chủ đề mỗi đoạn (là một mặt hoặc một gói, một khía cạnh của chủ đề chung). Vì thế, các em có thể có nhiều cách lựa chọn khác nhau, miễn là đều nói về nội dung và nghệ thuật chính của các khổ thơ đó. Cách trình bày đoạn cũng tự do, thoáng.
Dưới đây là một số dự kiến về chủ đề của 2 đoạn văn:
a. Bài ca lao động khoẻ khoắn ngân vang.
b. Cảm hứng lãng mạn về thiên nhiên và lao động hoà quyện với nhau.
Cách làm: Chủ đề ở phần (b).
a. Đoạn 1: (Có thể từ 10 ( 15 câu).
Câu 1: Sự hoà quyện giữa hai nguồn cảm hứng về thiên nhiên và về lao động được tác giả Huy Cận thể hiện ở ngay hai khổ thơ đầu của bài “Đoàn thuyền đánh cá”.
Từ câu 2 ( 9: Lần lượt phân tích cách cảm nhận và miêu tả độc đáo đoàn thuyền ra khơi trong buổi hoàng hôn huy hoàng tráng lệ.
- Cách cảm nhận về mặt trời lặn, làn sóng, không gian thật đặc sắc qua hình ảnh nhân hoá, so sánh ( gợi biển trời vào đêm thật đẹp, gần gũi như ngôi nhà thân quen, gợi sự bình yên đối với người dân chài. (Dẫn chứng)
- Vũ trụ đi vào trạng thái nghỉ ngơi, nhưng con người bắt đầu ngày lao động mới. “Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”. Câu thơ khiến ta hình dung được cả một đoàn thuyền, chứ không phải một con thuyền đơn độc ra khơi. Từ “lại” diễn ra tả công việc quen thuộc thường ngày.
- Nhưng ở đây, tác giả không chỉ tả số đông của đoàn thuyền mà còn tả khí thế của đoàn thuyền đó ra khơi. Đặc tả qua “câu hát căng buồm”. Nghệ thuật ẩn dụ: khí thế hào hứng, phấn chấn, khoẻ khoắn bắt tay vào lao động của người dân chài. Tiếng hát vang toàn mặt biển ca ngợi cuộc sống làm chủ tự do, ca ngợi sự giàu đẹp của biển quê hương.
- Cảnh ra khơi huy hoàng, đầy khí thế hứa hẹn ngày thắng lợi.
b. Đoạn 2: (Có thể từ 7 ( 10 câu).
Câu 1: (Đảm bảo liên kết với đoạn trên). Có thể viết:
Hai nguồn cảm hứng về tự nhiên và lao động còn được lặp lại ở khổ thơ cuối bài, nhưng bay bổng hơn, phơi phới lạc quan hơn.
Từ câu 2 ( 9 hoặc 10: Lần lượt phân tích:
- Sự lặp lại của “câu hát” ở câu đầu (vừa diễn