Tiết 107:
HỘI THOẠI
KIỂM TRA BÀI CŨ
Hành động nói là gì ?
Nêu một số kiểu hành động nói th­êng gặp?
=> Hành động nói là hành động ®­îc thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
* Các kiểu hành động nói
+ Hỏi
+ Trình bày
+ Điều khiển
+ Hứa hẹn
+ Bộc lộ cảm xúc
Tiết 107: HỘI THOẠI
Câu 1: Quan hệ giữa các nhân vật
tham gia hội thoại trong đoạn
trích đã cho là quan hệ gì?
Ai ở vai trên? Ai ở vai dưới?
Quan hệ trên - dưới
I.VAI XÃ HỘI TRONG HỘI THOẠI:
Đọc ví dụ và trả lời các câu hỏi sau?
Quan hệ gia tộc
Người cô của Hồng: ë vị trí vai trên
Chú bé Hồng : ë vị trí vai dưới
1.VÝ dô sgk T92:
vai
trên
vai
dưới
Câu 2: Cách xử sù của người cô có
gì đáng chê trách?
Với quan hệ gia tộc, người cô đã xử sự không đúng với thái độ
chân thành, thiện chí của tình cảm ruột thịt.
Với tư cách là người lớn tuổi, vai bề trên, người cô đã
không có thái độ đúng mực của người lớn đối với trẻ em.
Tiết 107: HỘI THOẠI
I.VAI XÃ HỘI TRONG HỘI THOẠI
Câu 3: Tìm chi tiết cho thấy nhân vật chú bé Hồng đã cố gắng
kìm nén sự bất bình của mình để giữ thái độ lễ phép?
…tôi cúi đầu không đáp
…tôi lại im lặng cúi đầu
xuống đất…cổ họng tôi
đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng
Tiết 107: HỘI THOẠI
I.VAI XÃ HỘI TRONG HỘI THOẠI
Vì sao Hồng phải
làm như vậy?
Vì Hồng là người thuộc vai dưới, có bổn
phận tôn träng, lÔ phÐp víi ng­êi trên.

Cho biÕt c¸c vÝ dô sau chØ quan hÖ g×?
VÝ dô 1: Cha là giám đốc của một công ty, con là trưởng phòng tài vụ, hai cha con nói chuyện với nhau về tài khoản của công ty.
a- Quan hệ gia đình.
b- Quan hệ tuổi tác .
c- Quan hÖ chøc vô x· héi.
d- Quan hệ bạn bè đồng nghiệp.
Ví dụ 2:
Cô giáo: -Hôm nay tổ nào trực nhật?
Học sinh: -Thưa cô, tổ một trực nhật ạ.
a-Quan hệ gia đình.
b-Quan hệ tuổi tác .
c-Quan hệ thầy-trò(trên-dưới).
d-Quan hệ bạn bè đồng nghiệp.
Ví dụ 3:
Nam: - Cậu giúp mình lau bảng được không?
Bình: - Được, tớ sẽ lau gióp.
a - Quan hệ gia đình.
b - Quan hệ tuổi tác .
c - Quan hệ chức vụ xã hội.
d - Quan hệ bạn bè (thân-sơ).
Lưu ý: Khi tham gia giao tiếp, tùy theo quan hệ t×nh c¶m gi÷a các nhân vật, mà chọn từ ng÷ xưng hô cho hợp với vai. Người tham gia hội thoại cần phải có sự hiểu biết về người ®ang giao tiếp như: Nghề nghiệp, tuổi tác, quan hệ xã hội, quan hệ thân tộc, chức vụ xã hội để tránh tình trạng xưng hô lúng túng. Không chỉ xác định đúng vai của mình mà còn thể hiện được mình là người có văn hóa, có trình độ, lịch thiệp, tôn trọng người nghe, qua đó đạt được hiệu quả giao tiếp.
2. GHI NHỚ
II.Luyện tập:
Các chi tiết thể hiện
sự nghiêm khắc:
Nay các ngươi nhìn chủ nhục mà không biết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn…
Nếu các ngươi biết chuyên tập sách theo lời dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thần chủ…Ta viết bài hịch này để các ngươi biết bụng ta.
Các chi tiết biểu hiện
sự khoan dung
Bài tập 2: Đọc đoạn trích trong SGK và thực hiện theo yêu cầu câu hỏi:
a/Dựa vào đoạn trích và những điều đã biết về truyện “Lão Hạc”, hãy xác định vai xã hội của 2 nhân vật tham gia cuộc hội thoại trên!
Xét về
điạ vị
xã hội
Xét về
tuổi tác
Xét về tuổi tác
Xét về địa vị xã hôi
Ông giáo
Lão Hạc
Vai dưới
Vai trên
Vai dưới
a.
Vai trên
b/ Tìm những chi tiết trong lời hội thoại của nhân vật, qua lời miêu tả của nhà văn cho thấy thái độ vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân vật ông giáo đối với lão Hạc?
Trong cử chỉ: Ông giáo nói với lão Hạc những lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão, mời lão hút thuốc, uống nước, ăn khoai.
Trong lời lẽ:
- Gọi “cụ” xưng hô gộp: “ ông - con mình”
thể hiện sự kính trọng người già
- Xưng là “tôi”  thể hiện quan hệ bình đẳng.
c/ Những chi tiết nào trong lời thoại của lão Hạc và lời miêu tả của nhà văn nói lên thái độ vừa quí
trọng vừa thân tình của lão Hạc đối với ông giáo?

Thể hiện sự thân tình.
Thể hiện sự kính trọng.
c/Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng không vui và sự giữ ý của lão Hạc?
- “Cười gượng”, “cười đưa đà”.
- Khéo léo từ chối việc ở lại ăn khoai, uống nước với ông giáo.
Lão Hạc có nỗi buồn, ý thức được rằng có một khoảng cách giữa mình đối với người đối thoại.
Hành động cử chỉ của lão Hạc với ông giáo phù hợp với tâm trạng lúc ấy và tính khí khái của lão Hạc.
“ Vai xã hội” trong hội thoại là gì?
A. Là vai vế của mỗi người trong gia đình.
B. Là vị trí, chỗ đứng của mỗi người trong xã hội.
C. Là vị trí của người tham gia hội thoại đối với
người khác trong cuộc thoại.
D. Là cương vị, cấp bậc của một người trong cơ
quan, xã hội.
Trong hội thoại, người có vai xã hội thấp phải có thái độ ứng xử với người có vai xã hội cao như thế nào?
A. Ngưỡng mộ. B. Kính trọng
C. Sùng kính. D.Thân mật
DẶN DÒ:
1/ Học bài lµm bµi tËp sè 3:
Xác định được vai xã hội trong từng tình huống cụ thể để có cách hội thoại phù hợp.
2/ Chuẩn bị bài:
Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận.