Nói với con
Y Phương
Những điều cần lưu ý về tác giả và tác phẩm
1. Tác giả :

- Tên khai sinh Hứa Vĩnh Sước, dân tộc Tày, sinh năm1948; quê ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.
- Nhập ngũ năm 1968 phục vụ trong quân đội đến năm 1981 chuyển về công tác tại Sở Văn hoá - Thông tin Cao Bằng. Từ năm 1993 ông là chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Cao Bằng.
- Thơ ông thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng, cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền núi.
- Tác phẩm đã xuất bản: Người Hoa núi (kịch bản sân khấu, 1982); Tiếng hát tháng giêng (thơ, 1986); Lửa hồng một góc (thơ, in chung, 1987); Lời chúc (thơ, 1991); Đàn then (thơ, 1996)…


2. Tác phẩm :
2.1. Nội dung chính
Mượn lời nói với con, Y Phương gợi về cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người ( bộc lộ niềm tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình.
2.2. Mạch cảm xúc của bài thơ
Từ tình cảm gia đình mở rộng ra là tình cảm với quê hương, từ các kỷ niệm nâng lên thành lẽ sống.
2.3. Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
- Về thể thơ: Thể thơ tự do mang âm hưởng của lời ru – một lời ru hiện đại (hướng vào những suy ngẫm triết lý sâu xa) ( Thể hiện cảm xúc một cách linh hoạt.
- Về cấu trúc: Nhiều chỗ có cấu trúc giống nhau, có chỗ lặp lại nhau hoàn toàn.
- Về nghệ thuật sáng tạo hình ảnh: Vận dụng sáng tạo ca dao; hình ảnh thơ thiên về ý nghĩa biểu tượng nhưng cũng lại rất gần gũi quen thuộc, vừa có khả năng hàm chứa ý nghĩa mới và có giá trị biểu cảm.

Bài luyện tập
(Gồm 04 nội dung)
Bài tập 1
Hãy viết một đoạn văn, trình bày những cảm nhận của em về bốn câu mở đầu bài “Nói với con” của nhà thơ Y Phương.

“Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười.”

Gợi ý
- Mở đoạn: Đọc khổ thơ đầu bài “Nói với con” của Y Phương, ta hiểu được tấm lòng và ý nghĩa sâu nặng mà người cha muốn nhắc nhở con.
- Thân đoạn: Bằng các hình ảnh cụ thể “chân trái”, “chân phải”, “tiếng” tác giả đã cho người đọc thấy được:
+ Không khí gia đình đầm ấm, hạnh phúc, tràn ngập tiếng nói, cười.
+ Từng bước đi, từng tiếng nói cười của con đều được cha mẹ chăm chút, yêu thương, nâng đỡ và mong chờ.
( Cha nói với con điều đầu tiên đó để nhắc nhở con về tình cảm gia đình ruột thịt - cái nôi đầu tiên nuôi dưỡng con trưởng thành.

Bài tập 2
Viết một đoạn văn ngắn để nêu lên suy nghĩ của em về những điều người cha nói với con qua khổ thơ sau:
“Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục.”
(Nói với con – Y Phương)
Trong đoạn có sử dụng:
+ Lời dẫn trực tiếp.
+ Phép lặp.
(Có gạch chân hoặc chú thích)

Gợi ý
Nội dung đoạn văn cần làm rõ những ý cơ bản sau đây:
- Người cha ca ngợi đức tính cao đẹp của “người đồng mình” bằng những hình ảnh đầy ấn tượng.
- Đó là “Người đồng mình thô sơ da thịt” - những con người chân chất, khoẻ khoắn.
+ Họ mộc mạc mà không nhỏ bé về tâm hồn.
+ Họ giàu ý chí và niềm tin.
+ Họ tự chủ trong cuộc sống, biết “tự đục đá kê cao quê hương” bằng tinh thần cần cù lao động, bằng ý chí và nghị lực.
+ Họ muốn giữ lấy bản sắc văn hoá duy trì những tập quán tốt đẹp của người đồng mình.
- Họ tha thiết yêu quê hương, lấy quê hương làm chỗ dựa vững chắc cho tâm hồn.
- Nói với con những điều đó, người cha mong con biết tự hào về truyền thống quê hương, tự hào về dân tộc để tự tin hơn trong cuộc sống của mình.

Bài tập 3
Phân tích những câu thơ trong bài "Nói với con" để thấy được người cha nói với con về cội nguồn sinh dưỡng.

Gợi ý
a. Nói về cội nguồn sinh dưỡng của con, điều đầu tiên người cha muốn nói tới là tình cảm gia đình cái nôi nuôi dưỡng con trưởng