Chào mừng các thầy cô giáo về dự chuyên đề!
Lớp 7A
MôN: ngữ văn
Kiểm tra bài cũ
Kể tên những chùm ca dao mà em đã học?
Ai là tác giả của những bài ca dao đó?
Họ sáng tác nhằm mục đích gì?
Trong cuộc sống, em biểu lộ cảm xúc vui, buồn.như thế nào?
Bài tập tình huống
-> Bộc lộ cảm xúc bằng hành động, cử chỉ
I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
(Cười, hát, khóc, than..)




I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
- Thương thay con cuốc giữa trời
Dầu kêu ra máu có người nào nghe
- Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát.
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai
a. Ví dụ: Sgk-T71
b. Nhận xét:
- Bài ca dao 1:
Thương thay con cuốc giữa trời
Dầu kêu ra máu có người nào nghe
-> Bày tỏ sự cảm thông trước những thân phận nhỏ bé đầy oan trái không ai chia sẻ của người lao động trong xã hội xưa.
-> Khêu gợi niềm cảm thương, đồng cảm
- Bài ca dao 2:
Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát.
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
-> Ca ngợi vẻ đẹp của quê hương đất nước.
-> Tình yêu, niềm tự hào về quê hương đất nước.
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
-> Ca ngợi vẻ đẹp của quê hương đất nước.
-> Tình yêu, niềm tự hào về quê hương đất nước.
-> Bày tỏ sự cảm thông trước những thân phận nhỏ bé đầy oan trái không ai chia sẻ của người lao động trong xã hội xưa.
-> Khêu gợi niềm cảm thương, đồng cảm
* Khi vui: Cười, hát .
* Khi buồn: khóc, than .
-> Bộc lộ cảm xúc bằng hành động, cử chỉ
-> Bộc lộ cảm xúc bằng ngôn từ
Bài tập tình huống
Ví dụ a,b
I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm
Đoạn văn 1
Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng, Minh, Ngọc, thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ. Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?
Đoạn văn 2
Trên đài, một người con gái nào đó vừa hát một bài dân ca của đất nước ta trong đêm khuya. Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im, không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy. Một giọng hát dân ca, ngân nga bát ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, có lúc rụt rè, e thẹn như khoé mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch, duyên dáng như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng.. Có lẽ không phải là một người con gái đã hát trên đài. Đó chính là quê hương ta đang lên tiếng hát. Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta lúc ta mới lọt lòng. Đó là tiếng ngân của mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng và những cánh đồng sau một ngày lao động và chiến đấu.
(Nguyên Ngọc- Đường chúng ta đi)
I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm
Thảo luận nhóm
Em hãy cho biết:
Nội dung?
Mục đích?
Phương thức biểu đạt?
của từng đoạn văn trên
I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm
Ví dụ: Đoạn văn 1
Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng, Minh, Ngọc, thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ. Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?
=> Tình bạn trong sáng, gắn bó.
Đoạn văn 2
Trên đài, một người con gái nào đó vừa hát một bài dân ca của đất nước ta trong đêm khuya. Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im, không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy. Một giọng hát dân ca, ngân nga bát ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, có lúc rụt rè, e thẹn như khoé mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch, duyên dáng như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng.Có lẽ không phải là một người con gái đã hát trên đài.
Đó chính là quê hương ta đang lên tiếng hát. Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta lúc ta mới lọt lòng. Đó là tiếng ngân của mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng và những cánh đồng sau một ngày lao động và chiến đấu.
(Nguyên Ngọc- Đường chúng ta đi)
Đó chính là quê hương ta đang lên tiếng hát. Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta lúc ta mới lọt lòng. Đó là tiếng ngân của mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng và những cánh đồng sau một ngày lao động và chiến đấu.
(Nguyên Ngọc- Đường chúng ta đi)
-> Cảm nhận của tác giả về tiếng hát trong đêm khuya
-> Cảm nhận của tác giả về tiếng hát trong đêm khuya
-> Tình yêu quê hương đất nước
I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm
Đoạn văn 1
Cảm nhận của tác giả về tiếng hát trong đêm khuya.
Đoạn văn 2
=> Bộc lộ tình yêu quê hương.
Nỗi nhớ bạn qua việc nhắc lại những
kỉ niệm.
=> Tình bạn trong sáng, gắn bó.
Ghi nhớ
Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.
-Văn biểu cảm còn gọi là văn trữ tình; bao gồm các thể loại văn học như thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút....
-Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm đẹp thấm nhuần tư tưởng nhân văn (như yêu con người, yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, ghét thói tầm thường, độc ác...).
-Ngoài cách biểu cảm trực tiếp như tiếng kêu, lời than, văn biểu cảm còn sử dụng các biện pháp tự sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm.
Bài tập 1:
So sánh hai đoạn văn sau và cho biết đoạn nào là văn biểu cảm. Vì sao? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn ấy.
a. Hải đường: loài cây nhỡ, họ chè, lá dày. Mặt trên bóng, mép có nhiều răng, cưa. Hoa mọc từ 1 đến 3 đoá ở gần ngọn cây, ngọn cành, có cuống dài, tràng hoa màu đỏ tía, nhị đực rất nhiều. Hoa nở ở Việt Nam vào dịp tết âm lịch, đẹp, không thơm. Thường trồng làm cảnh.
(Theo từ điển Bách Khoa nông nghiệp)
b. Từ cổng vào, lần nào tôi cũng phải dừng lại ngắm những cây hải đường trong mùa hoa của nó, hai cây đứng đối nhau trước tấm bình phong cổ, rộ lên hàng trăm đoá ở đầu cành phơi phới như một lời chào hạnh phúc. Nhìn gần, hải đường có một màu đỏ thắm rất quý, hân hoan, say đắm. Tôi vốn không thích cái lối văn hoa của các nhà nho cứ muốn tôn xưng hoa hải đường bằng hình ảnh của những người đẹp vương giả. sự thực ở nước ta hải đường đâu phải chỉ mọc nơi sân nhà quyền quý, nó sống khắp các vườn dân, cả đình, chùa, nhà thờ họ. Dáng cây cũng vậy, lá to thật khỏe, sống lâu nên cội cành thường sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã như cây chè đất đỏ. Hoa hải đường rạng rỡ, nồng nàn, nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền. Bỗng nhớ năm xưa, lần đầu từ miền Nam ra Bắc lên Đền Hùng, tôi ngẩn ngơ đứng ngắm hoa hải đường nở đỏ núi Nghĩa Lĩnh.
(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoa trái quanh tôi)
II. Luyện tập:
Bài tập 1:
*) Gièng nhau: Cïng viÕt vÒ hoa h¶i ®­êng
*) Kh¸c nhau: VÒ ph­¬ng thøc biÓu ®¹t
- §o¹n v¨n a lµ v¨n b¶n thuyÕt minh
- §o¹n v¨n b:
+) Lµ v¨n biÓu c¶m v× t¶ hoa ®Ó béc lé c¶m xóc
+) Néi dung biÓu c¶m: thÓ hiÖn t×nh c¶m yªu thÝch vÎ
®Ñp d©n d·, søc sèng tiÒm tµng khoÎ kho¾n cña
hoa h¶i ®­êng.
Tình yêu nước, niềm tự hào dân tộc,ý chí quyết tâm chống giặc ngoại xâm bảo vệ chủ quyền của đất nước.
Niềm vui, kiêu hãnh tự hào trước hào khí chiến thắng, khát vọng thái bình của dân tộc.
Bài tập 2:
-> Biểu cảm trực tiếp
Văn biểu cảm
(Văn trữ tình)
Biểu cảm trực tiếp
Biểu cảm gián tiếp
- Biểu đạt tình cảm, cảm xúc, gợi đồng cảm.
- Tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn.
Dặn dò
Học thuộc lòng ghi nhớ
Làm bài tập 3,4 (sgk-74)
Thay mặt En-ri-cô hãy viết một bức thư gửi cho bố để bày tỏ sự ân hận của mình đối với mẹ.
Chuẩn bị văn bản "Côn Sơn ca", "Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra"

Kính chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ
Chúc các em chăm ngoan học giỏi!